Soạn bài Tỏ lòng

Qua phần soạn bài Tỏ lòng trang 115 SGK Ngữ văn 10, tập 1, chúng ta sẽ hiểu hơn về nhân cách cao đẹp của nhà thơ Phạm Ngũ Lão với việc xây dựng hình tượng trang nam nhi lẫm liệt, hiên ngang với chí lập công, lập danh để lại tiếng thơm cho đời, đó cũng là hào khí chiến đấu của vua tôi nhà Trần lúc bấy giờ.

SOẠN BÀI TỎ LÒNG (Thuật hoài)

PHẠM NGŨ LÃO

1. Cuộc đời và sự nghiệp
- Sinh năm 1255, mất năm 1320 tại làng Phù Ủng, huyện Đường Hào (nay là huyện Ân Thi, Hưng Yên).
- Làm gia khánh, sau là con rể của Trần Hưng Đạo.
- Có nhiều công lao trong cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên, được phong tước hầu: quan Nội hầu.
- Là Võ tướng nhưng thích đọc sách, làm thơ, được ngợi ca là văn võ toàn tài.
- Ông để lại hai bài thơ Tỏ lòng và Viếng Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương.
2. Thể loại và ngôn ngữ của bài thơ
- Bài thơ được viết bằng chữ Hán.
- Viết theo thể tứ tuyệt Đường luật.
3. Bố cục
- Bài thơ có thể chia thành hai phần:
+ Hai câu đầu: hình ảnh quân đội và con người đời Trần.
+ Hai câu sau: tâm sự, cảm xúc, “nỗi lòng” của tác giả.
4. Hình ảnh vàkhát vọng trung tâm của bài thơ
- Hình ảnh trung tâm là người chiến sĩ dọc ngang trời đất.
- Khát vọng trung tâm là mang chí trai ra giúp nước.
5. Nội hàm “Chí làm trai” của bài thơ Tỏ lòng.
-Đây là một quan niệm sống tích cực. “Chí làm trai” là khao khát lập công danh, trả nợ đời của kẻ làm trai.
- Với bài thơ Tỏ lòng, “Chí làm trai” của cá nhân nhà thơ phù hợp với sự nghiệp lớn lao của dân tộc là cứu nước, cứu dân.
6. Giai thoại Phạm Ngũ Lão gặp Trần Hưng Đạo
- Phạm Ngũ Lão ngồi đan sot bên đường, mải suy nghĩ trước nỗi an nguy của xã tắc trước hiểm họa xâm lược của quân Nguyên nên đã không tránh đường khi Trần Hưng Đạo đi qua.
- Đế dẹp đường, quân lính lấy giáo đâm vào đùi mà Phạm Ngũ Lão vẫn không hay biết.
- Hiểu rõ sự tình, Trần Hưng Đạo rất cảm phục, thu nhận Phạm Ngũ Lão làm gia khách.
7. Vóc dáng, tư thế con người trong câu thơ đầu
- Câu thơ đầu dịch tuy hay nhưng chưa lột tả hết được khí thế, thần thái của con người trong nguyên bản. “Múa giáo” thì không thể hoành tráng bằng “Cầm ngang ngọn giáo”. Tư thế này vững chãi, kiêu hùng.
– Cây giáo như đo cả chiều dài đất nước. Con người xuất hiện trong tư thế của vũ trụ, kì vĩ. Không gian mở rộng theo sông núi, thời gian trải dài theo tháng năm “mấy thu”.
8. Nội dung câu thơ thứ hai
– “Ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu”: tác giả sử dụng nghệ thuật so sánh (quân đội như hổ báo) và nghệ thuật phóng đại, cường điệu (nuốt trôi trâu).
- Tác giả ca ngợi sức mạnh quân đội nhà Trần, đồng nghĩa với việc tự hào về sức mạnh của dân tộc.
- Câu thơ gây ấn tượng mạnh bởi kết hợp các yếu tố khách quan (sức mạnh của hào khí Đông Á) và cảm nhận chủ quan của một tình yêu đất nước mãnh liệt.
9. Chí khí nam nhi thể hiện qua câu thơ “Công danh nam tử còn vương nợ”
- Lí tưởng sống của trang nam nhi thời phong kiến là phải lập cho đúng công danh. Có nghĩa họ phải đóng góp một điều gì đó cho đất nước.
- Với Phạm Ngũ Lão, nhà thơ ý thức mình đang vương nợ với non sông. Ý thức này cho thấy chí khí của người anh hùng. Câu thơ như một lời nhắc thúc dục con người phải suy tư sống và hành động cho con người, cho tổ quốc. Nguyễn Công Trứ sau này cũng trăn trở về vấn đề này:
Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông.
10. Cái tâm của nhà thơ thể hiện qua câu thơ “Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu”
- Nghe chuyện người xưa thẹn về bản thân không bằng họ và ý thức rất rõ về trách nhiệm, bổn phận của mình đối với đất nước.
- Vũ Hầu Gia Cát Lượng là bề tôi trung thành của Lưu Bị. Ông giúp Lưu Bị mở mang bờ cõi, phát triển đất nước, mang lại no ấm thịnh vượng cho nước Thục ở Trung Quốc thời Tam Quốc, Phạm Ngũ Lão tuy bảo mình thẹn khi “nghe chuyện Vũ Hầu”, một mặt cho thấy việc nỗ lực theo gương người xưa cống hiến cho đất nước, mặt khác cho thấy hùng tâm tráng khí của ông khi ngầm ví mình với Gia Cát Lượng.
- Câu thơ đề cao cái đức, cái tâm của một người dân yêu nước. Cái “thẹn” của Phạm Ngũ Lão là cái “thẹn” của một nhà nho có nhân cách lớn. Nguyễn Khuyến trong Thu vịnh cũng “thẹn” trước tấm lòng thanh tao của Đào Tiềm. Phạm Ngũ Lão “thẹn” vì chưa trả xong nợ nước. Khi ý thức được điều này, nhân cách của nhà thơ được nâng lên gấp bội phần.

Tấm cám là bài học nổi bật trong Tuần 7 của chương trình học theo SGK Ngữ Văn 10, học sinh cần Soạn bài Tấm Cám, đọc trước nội dung, trả lời câu hỏi trong SGK.

11. Vẻ đẹp của trang nam nhi thời Trần qua Tỏ lòng
- Đấy là vẻ đẹp cao cả của con người mang lí tưởng vì nước vì dân.
- Vẻ đẹp đó bao hàm cả tư thế đứng (cầm ngang ngọn giáo) và cả chiều sâu nội tâm của một nhân cách lớn (“thẹn” vì chưa trả xong nợ nước).
- Lí tưởng xả thân cho cộng đồng của Phạm Ngũ Lão nói riêng, của trang nam nhi thời Trần nói chung sẽ là nguồn động viên, tấm gương sáng cho mọi thế hệ thanh niên Việt Nam trong sự nghiệp học tập, rèn luyện đạo đức để phục vụ quốc gia, cộng đồng.

Xem tiếp các bài soạn để học tốt môn Ngữ Văn lớp 10

- Soạn bài Đọc thêm: Cảm hoài
- Soạn bài Cảnh ngày hè

Ngoài nội dung ở trên, các em có thể tìm hiểu thêm phần Uy-lít-xơ trở về để nâng cao kiến thức Ngữ văn 10.

http://thuthuat.taimienphi.vn/soan-bai-to-long-38344n.aspx

Tác giả: Quỳnh Búp Bê     (4.0★- 14 đánh giá)  ĐG của bạn?

  

Bài viết liên quan

Cảm nhận khi đọc Lòng yêu nước của l-li-a Ê-ren-bua
Soạn bài Trận bóng dưới lòng đường, phần Tập đọc
Soạn bài Trận bóng dưới lòng đường, phần Kể chuyện
STT tỏ tình hay nhất
Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
Từ khoá liên quan:

Soạn văn bài tỏ lòng

, soạn bài Tỏ lòng lớp 10, hướng dẫn soạn bài Tỏ lòng,
SOFT LIÊN QUAN
  • Bài văn mẫu lớp 12

    Tuyển tập văn mẫu lớp 12

    Những bài văn mẫu lớp 12 dành cho những sỹ tử đang chuẩn bị vượt vũ môn. Đối với các em học sinh lớp 12 bên cạnh áp lực thi cử cuối năm, vượt qua các bài kiểm tra thì học sinh còn phải trải qua hai kỳ thi quan trọng và Tốt nghiệp và Đại học. Mặc dù trong những năm trở lại đây hình thức thi đã có nhiều thay đổi tích cực, song khối lượng kiến thức nhìn chung vẫn còn nặng, đòi hỏi người học cần phải có sự chuẩn bị kỹ càng trước khi bắt tay vào kỳ thi chính thức.

Tin Mới


 Mùa hè tới rồi muốn so sánh giá tìm điều hòa giá rẻ nhất thị trường hãy dùng TopGia để so sanh gia có nhiều mẫu dieu hoa để so sanh sanh, xem dieu hoagiá rẻ để so sánh giá