Phân tích những câu Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

Các em học sinh cùng phân tích những câu Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa để hiểu hơn về đời sống nội tâm đầy phong phú của những người lao động trong xã hội xưa cũng như có sự đồng cảm đối với thân phận bất hạnh, bé nhỏ của họ khi bị xã hội chèn ép, đối xử bất công.

Đề bài: Phân tích những câu Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

Mục Lục bài viết:
1. Dàn ý
2. Bài văn mẫu
3. Cảm nghĩ về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ qua một số bài ca dao than thân
4. Thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ qua một số bài ca dao than thân
5. Phân tích bài ca dao Thân em như tấm lụa đào, phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
6. Cảm nhận của em về số phận người phụ nữ qua các câu ca dao than thân, yêu thương, tình nghĩa

phan tich nhung cau ca dao than than yeu thuong tinh nghia
Bài văn mẫu Phân tích những câu Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

 

I. Dàn ý Phân tích những câu ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

1. Mở bài

- Dẫn dắt từ kho tàng văn học dân gian của Việt Nam.
- Nêu vấn đề cần nghị luận: Những câu ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa.

2. Thân bài

Phân tích nội dung, nghệ thuật từng bài ca dao:
* Bài ca dao số 1: "Thân em như tấm lụa đào... tay ai?"
- Mô típ quen thuộc trong chùm ca dao than thân của dân gian.
- Nội dung:
+ Hình ảnh "tấm lụa đào": Tượng trưng cho vẻ đẹp, sự trẻ trung phơi phới của người con gái mới lớn, đến tuổi cập kê
=> "Thân em như tấm lụa đào": Cô gái ý thức được vẻ đẹp, giá trị của bản thân.
+ "Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai": Sự vô định, mông lung, không được quyền quyết định số phận của mình; sự băn khoăn không biết số phận của mình sẽ đi về đâu.
=> Thái độ của dân gian: 
+ Trân trọng người phụ nữ, chua xót, cảm thông trước số phận hẩm hiu của họ.
+ Tố cáo, phê phán xã hội phong kiến đã chà đạp lên quyền sống, quyền được hạnh phúc của con người.
- Nghệ thuật: So sánh, ẩn dụ "tấm lụa đào", "chợ"; sử dụng từ láy "phất phơ"; câu hỏi tu từ "biết vào tay ai".

* Bài ca dao số 2: "Thân em như củ ấu gai... ngọt bùi"
- Vẫn là mô típ "thân em" như bài ca dao số 1.
- Nội dung: 
+ "Thân em như củ ấu gai... vỏ ngoài thì đen": Lời tự khẳng định giá trị và phẩm chất của bản thân.
+ "Không tin... ngọt bùi": Lời mời gọi táo bạo, tha thiết.
=> Ca ngợi, trân trọng vẻ đẹp của người phụ nữ; đồng cảm với số phận bất hạnh và niềm khát khao hạnh phúc của họ; gián tiếp tố cáo xã hội phong kiến bất công, chà đạp lên quyền hạnh phúc của người phụ nữ.
- Nghệ thuật: So sánh, ẩn dụ "củ ấu gai", "ăn rồi mới biết rằng em ngọt bùi".

* Bài ca dao số 3: "Trèo lên cây khế... chờ trăng giữa trời"
- Nội dung: 
+ "Trèo lên cây khế nửa ngày": Hành động lạ => Diễn tả tâm trạng của chàng trai xót xa đến ngẩn ngơ.
+ "Ai làm... khế ơi": Lời tỏ bày trực tiếp của chàng trai.
=> Sự xót xa, đau khổ của chàng trai khi tình duyên lỡ làng, bị chia cắt.
+ Hình ảnh tương phản: Mặt trăng - mặt trời; sao Hôm - sao Mai 
=> Tình yêu đầy trắc trở, ngăn cách giữa chàng trai và người yêu. 
+ "sao Vượt chờ trăng": Tấm lòng thủy chung, son sắt không gì có thể đổi thay của chàng trai.
=> Ngợi ca sự thủy chung của những chàng trai trong tình yêu; gián tiếp tố cáo những hủ tục phong kiến chia cắt tình yêu đôi lứa.
- Nghệ thuật: Ẩn dụ, so sánh; câu hỏi tu từ; nghệ thuật đối lập, tương phản,...

* Bài ca dao số 4: "Khăn thương nhớ ai... không yên một bề"
- Nội dung:
+ Những cung bậc cảm xúc, nhớ thương da diết; sự đau đớn, xót xa; nỗi ưu tư, thao thức, bất an của người con gái trong tình yêu. 
+ Ca ngợi vẻ đẹp trong tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam; kín đáo phê phán xã hội đối xử bất công với họ. 
- Nghệ thuật:
+ Các hình ảnh ẩn dụ, tượng trưng: "khăn, đèn, mắt"
+ Sử dụng các cặp động từ, tính từ mang tính tương phản: "rơi - vắt", "lên - xuống"
+ Dấu chấm lửng cuối bài ca dao: Tạo kết thúc mở, chiều sâu cho tác phẩm.

* Bài ca dao số 5: "Ước gì.. sang chơi"
- Nội dung: Sự táo bạo, đầy chủ động nhưng cũng rất ý nhị, duyên dáng của người con gái khi yêu.
- Nghệ thuật: Hình ảnh ẩn dụ:
+ "sông": Sự cách trở, ngăn cách tình yêu đôi lứa.
+ "cầu dải yếm": Sự ý nhị, duyên dáng nhưng cũng rất táo bạo của người phụ nữ.

* Bài ca dao số 6: "Muối ba năm... mới xa"
- Nội dung: Ca ngợi tình cảm vợ chồng bền chặt, thủy chung, đồng cam cộng khổ không bao giờ chia lìa.
- Nghệ thuật:
+ Đại từ xưng hô "đôi ta": Chỉ đôi lứa/ vợ chồng.
+ Hình ảnh ẩn dụ: "Muối, gừng".
+ Hình ảnh hoán dụ: "Ba vạn sáu nghìn ngày".
+ Thành ngữ "nghĩa nặng tình dày".

3. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị của những bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa.
- Nêu suy nghĩ, cảm xúc của bản thân khi đọc những bài ca dao đó. 
 

 

II. Bài văn mẫu: Phân tích những câu Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa

Trong kho tàng ca dao truyền thống của ta, bộ phận nói về chủ đề than thân của người phụ nữ chiếm một tỉ lệ rất lớn và trong đó, đáng chú ý nhất là loại bài ngắn (hai câu lục bát hoặc bốn câu). Đó là một trong những mảng ca dao hay nhất, giàu ý nghĩa xã hội và cũng giàu chất ca dao nhất. Chúng thường được mớ đầu bằng những mô típ truyền thống quen thuộc: "Em như..." hoặc "Thân em...". Đọc qua hoặc nghe qua thì thấy chúng có dáng dấp bề ngoài hao hao giống nhau, nhưng đi sâu vào từng bài cụ thể thì sẽ thấy mỗi câu, mỗi bài đều có những nét riêng không lặp lại về nội dung cũng như về nghệ thuật:

"Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?"

Đây là niềm băn khoăn của cô con gái mới lớn, bước vào tuổi lấy chồng. Hình ảnh tấm lụa đào lộng lẫy tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi phới của người con gái đến tuổi dậy thì, chứng tỏ người con gái ý thức được rất rõ giá trị của mình. Nhưng đây không phải là tấm lụa đào cất trong rương, vắt trong nhà mà đem bán giữa chợ: phất phơ giữa chợ. Cô gái thấy mình đến tuổi gả bán. Trong điều kiện chưa có hôn nhân tự do, mà do mai mối đưa đường, người con gái cảm thấy như là đang ở giữa chợ. "Biết vào tay ai" là một băn khoăn, không phải sợ ế, sợ rẻ, mà chỉ sợ người chủ tương lai của đời mình sẽ thế nào. Đó cũng là câu hỏi của mọi cô gái đến tuổi lấy chồng, một băn khoăn rất thật, rất người.

"Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen
Không tin bóc vỏ mà xem
Ăn rồi mới biết rằng em ngọt bùi".

Người con gái trong bài này lại có tâm trạng lo lắng khác. Cô tự biết phẩm chất của mình thơm thảo, ngọt ngào, nhưng hình như cô có bề ngoài không lấy làm hấp dẫn cho lắm, cô phải tự giới thiệu, chào mời và hứa hẹn về phẩm chất của mình.

"Trèo lên cây khế nửa ngày
Ai làm chua xót lòng này khế ơi!
Mặt trăng sánh với mặt trời,
Sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng
Mình ơi có nhớ ta chăng?
Ta như sao vượt chờ trăng giữa trời".

Người con gái trong bài này đã có người yêu, hai người đã khá tương xứng, đẹp đôi như mặt trăng sánh với mặt trời, sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng. Nhưng anh chàng hình như có gì trục trặc, giống như thay lòng đổi dạ. Nhưng người con gái thì kiên định chờ đợi một lòng.

Ca dao than thân, tình nghĩa là bách khoa thư về hàng nghìn, hàng vạn tâm trạng, số phận con người. Bài Khăn thương nhớ ai nói nỗi lòng tương tư nhớ thương bạn tình qua hình ảnh chiếc khăn, ngọn đèn, con mắt đã làm xúc động bao người. Hoài Thanh có lần nói, nếu chì hai câu sau: Mắt thương nhớ ai mà mắt không yên thì ta đã thấy hay rồi, nhưng là loại hay có thể hiểu được. Còn như hai câu đầu thì hay đến mức mơ hồ không hiểu được, không rõ hẳn là nói gì mà vẫn thấy hay. Tôi xem là một trong những câu ca dao hay nhất Việt Nam. Ca dao tương tư rất nhiều và cũng rất đa dạng. Chữ thương, chữ nhớ nói đi nói lại mãi vẫn cứ là mới và không lặp lại. Đây là bài ca dao rất độc đáo, nội dung và nghệ thuật của nó không trùng với bất kì bài ca dao nào khác. Ở đây hai từ thương, nhớ được dùng liền nhau, gắn với từ ai tạo thành một cụm từ điệp và điệp đến năm lần mà mỗi lần nghe đều thấy hay, không biết chán. Bởi vì cụm từ "thương nhớ ai" được gắn với một chủ thể riêng. Các chủ thể Khăn, đèn, mắt tuy khác nhau nhưng đều là một, cáu hỏi thay đổi những câu trả lời thì vẫn giữ nguyên. Khi người ta yêu, mọi vật xung quanh như đều cùng yêu thương và thổn thức cả. Cái hay của bài này là ở đó. Thương, nhớ đều có nghĩa là yêu, nhưng nhớ là yêu mà xa cách, mà xa cách thì lo lắng không yên là rất dễ hiểu: Đêm qua em những lo phiền, lo vì một nỗi chưa yên mọi bề.

"Ước gì sông rộng một gang
Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi".

Sinh ra trong một nước có nhiều sông ngòi, kênh rạch, hoàn cảnh tự nhiên cũng tác động đến tư duy con người. Nhưng cái ước vọng sông rộng một gang tay thì thật là chưa đâu có. Bởi độ rộng con sông phải tương xứng với vật liệu xây đắp cái cầu là cái dải yếm. Trong ca dao đã có cầu tre, cầu ván, cầu xây, có cầu cành hồng, cầu mồng tơi, cầu sợi chỉ... nhưng độc đáo nhất bài này là cầu dải yếm. Khi thiết kế ra chiếc cầu dải yếm, cô gái kiến trúc sư Việt Nam hẳn đang độ tuổi mười tám, đôi mươi, tình yêu vừa chớm, sức tưởng tượng dồi dào. Chiếc cầu này chỉ tồn tại trong tưởng tượng, trong ước vọng thầm kín giữa chàng và em, chỉ bắc riêng cho chàng sang chứ không cho mọi người, không phải là cầu công cộng. Đó là chiếc cầu tình yêu. Tình yêu luôn luôn đầy sáng kiến và sáng tạo, nó đẻ ra cái cầu kì diệu.

"Muối ba năm muối vẫn còn mặn
Gừng chín tháng gừng hãy còn cay
Đôi ta nghĩa nặng tình dày
Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu nghìn ngày mới xa".

Trong ca dao Việt Nam thường nói tới gừng cay, muối mặn khi nói về tình nghĩa. Muối không chỉ là khoáng chất thiết yếu của sự sống mà còn là thứ gia vị quý giá của thức ăn, có muối mới được đậm đà. Muối biểu tượng cho sự mặn mà, tình nghĩa. Người Nga đón khách quý thì đem bánh mì và muối ra mời khách nếm, coi như người trong một nhà. Gừng là biểu tượng của mọi sự cay đắng của cuộc đời. Gừng cay muối mặn tượng trưng cho cuộc đời cay đắng, ngọt bùi có nhau. Hai câu đầu bài ca dao nêu ra hai câu khởi hứng, vừa ẩn dụ, khẳng định vị mặn và vị cay vẫn có sức bền những ba năm, chín tháng. Cũng ví như "Đôi ta nghĩa nặng tình dày, Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu nghìn ngày mới xa". Ba vạn sáu nghìn ngày tức là trăm năm, cũng tức là suốt đời, "bách niên giai lão". Nói ba vạn sáu nghìn ngày không đơn giản chỉ vì cho hiệp vần, mà còn có ý nói tình đôi ta không phải tính năm, mà tính từng ngày, chúng ta yêu nhau từng ngày, có tính từng ngày thì mới ro được tình của ta. Nói mới xa mà thực là không xa hay nói cách khác chỉ đến chết mới cách xa.

Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa của Việt Nam thật phong phú, đa dạng. Chỉ tìm hiểu sơ sơ có sáu bài mà ta đã thấy biết bao tâm trạng của con người, biết bao khát vọng, lí tưởng, còn thấy được cái đẹp của biết bao hình ảnh, từ ngữ tài tình mà người bình dân đã sáng tạo ra. Đó là mảng ca dao chẳng những nuôi dưỡng cho ta những tình cảm đẹp đẽ, sâu sắc, đậm đà tính chất dân tộc, mà còn là cả một kho tàng nghệ thuật ngôn từ độc đáo đến bất ngờ, đủ cho ta yêu mến, khâm phục, kích thích ta sáng tạo.

Trong chương trình học Ngữ Văn lớp 10 phần bài Ca dao hài hước là một nội dung quan trọng các em cần chú ý Soạn bài Ca dao hài hước đầy đủ. Ngoài nội dung ở trên, các em có thể tìm hiểu thêm phần Soạn bài Lời tiễn dặn nhằm chuẩn bị trước nội dung bài Lời tiễn dặn - Trích Tiến dặn người yêu SGK Ngữ Văn lớp 10.
Như vậy chúng tôi đã gợi ý Phân tích những câu Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa bài tiếp theo, các em chuẩn bị cho phần Phân tích bài thơ Độc Tiểu Thanh kí để học tốt ngữ văn hơn.

https://thuthuat.taimienphi.vn/phan-tich-nhung-cau-ca-dao-than-than-yeu-thuong-tinh-nghia-39631n.aspx

Tác giả: Hoàng Bách     (4.1★- 8 đánh giá)  ĐG của bạn?

  

Bài viết liên quan

Phân tích bài ca dao sau: "Khăn thương nhớ ai...Lo vì một nỗi không yên một bề..."
Giải thích câu tục ngữ: Thương người như thể thương thân
Dàn ý phân tích một bài ca dao dân ca những câu hát về tình cảm gia đình
Phân tích bài ca dao Thân em như tấm lụa đào, phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Dàn ý phân tích bài ca dao: Thân em như tấm lụa đào...
Từ khoá liên quan:

Phân tích những câu Ca dao than thân

, yêu thương tình nghĩa, Phân tích những câu Ca dao than thân,

SOFT LIÊN QUAN

Tin Mới


 Mùa hè tới rồi muốn so sánh giá tìm điều hòa giá rẻ nhất thị trường hãy dùng TopGia để so sanh gia có nhiều mẫu dieu hoa để so sanh sanh, xem dieu hoagiá rẻ để so sánh giá