Soạn bài Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự

Mục Lục bài viết:
1. Bài soạn số 1
2. Bài soạn số 2
3. Bài soạn số 3

Soạn bài Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự
 

Soạn bài Chọn sự việc chi, tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự, Ngắn 1

Câu 1.

a.  Tác giả dân gian kể 3 câu chuyện đan lồng vào nhau trong tác phẩm Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy.Trong đó có chuyện kể về cha con, chuyện vợ chồng, chuyện về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của cha ông ta. Tuy nhiên, mạch chính của tác phẩm vẫn là chuyện về xây dựng và bảo vệ đất nước của ông cha ta.
b. Có thể coi chi tiết rắc lông ngỗng của Mị Châu là một chi tiết tiêu biểu. Bởi lẽ, đây là chi tiết tạo nên bước phát triển mới của cốt truyện. Nếu chúng ta bỏ chi tiết này đi thì mạch chuyện sẽ không còn logic. 
Câu 2.
Sau khi anh con trai về làng và tìm gặp ông giáo, được ông giáo kể lại ngọn nguồn sự việc trước khi Lão Hạc chết. Lão Hạc đã đau khổ biết bao khi quyết định bán con chó vàng. Mất việc làm, lão Hạc phải ăn củ chuối, ăn sung luộc để sống qua ngày thế nhưng lão nhất quyết không bán mảnh vườn vì muốn để nó lại cho con trai. Lão Hạc là một người đầy lòng tự trọng không muốn nhờ vả ai nên trước khi chết lão đã đưa tiền cho ông giáo để lo ma chay cho mình.
Câu 3.
- Xác định đề tài và mục đích
- Thiết lập cốt truyện
- Xác định các luận điểm, các chi tiết tiêu biểu cần triển khai
 
LUYỆN TẬP
Câu 1 
 
Không thể bỏ sự việc hòn đá xấu xí được xác định là rơi từ vũ trụ xuống vì đây là một chi tiết tiêu biểu của câu chuyện tạo ra bước phát triển mới cho mạch truyện từ đó hoàn thiện nội dung của bài văn
b. 
- Cần xem xét kĩ trước khi lựa chọn các chi tiết tiêu biểu
- Các chi tiết được chọn đều phải phục vụ cho việc phát triển cốt truyện và làm nổi bật chủ đề tư tưởng của bài văn.
Câu 2.
- Hô – me – rơ kể lại quá trình Pê – nê – lốp thử thách Uy – lít – xơ 
- Sự việc tiêu biểu ở đoạn cuối của tác phẩm chính là việc Pê – nê – lốp nhận ra Uy – lít – xơ 🡪 Đây chính là thành công của Hô – me – rơ khi đã tạo ra những chi tiết độc đáo, hấp dẫn và li kì.
 

Soạn bài Chọn sự việc chi, tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự, Ngắn 2

1. Đọc lại Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy, cho biết :
a. Tác giả dân gian kể chuyện gì ? (Về tình cha con? Về tình vợ chồng chung thủy? Về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của ông cha ta xưa ?).
Tác giả dân gian kể chuyện: công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của ông cha ta xưa.
b. Trong truyện có sự việc Trọng Thủy và Mị Châu chia tay nhau, Trọng Thủy hỏi Mị Châu : […] Ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu ?’’ (chi tiết 1) Mị Châu đáp : “Thiếp có áo gấm lông ngỗng […] đi đến đâu sẽ rứt lông ngỗng mà rắc ở ngã ba đường để làm dấu (chi tiết 2). Có thể coi sự việc và chi tiết trên là những sự việc và chi tiết tiêu biểu trong “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy’’ không, vì sao ?
Chi tiết trên là những sự việc và chi tiết tiêu biểu trong “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy’’. Vì:
+ Theo dấu lông ngỗng do Mị Châu rắc, Trọng Thủy cùng quân lính đuổi theo hai cha con An Dương Vương.
+ Cha con An Dương Vương cùng đường.
Các sự việc trên nối tiếp nhau bằng quan hệ móc xích, nhân quả theo đúng cốt truyện. Nếu bỏ qua sự việc trên thì truyện không liền mạch, cốt truyện sẽ bị phá vỡ và đặc điểm tính cách nhân vật sẽ không nổi bật.

2. Hướng dẫn:
Về tới đầu làng, thấy cảnh xóm làng tuy còn xơ xác, tiêu điều, nhưng khí thế cách mạng sôi nổi, anh bồi hồi nhớ lại những kỉ niệm xưa... Chạy nhanh về nhà, anh tìm bóng dáng người cha thân thương, anh chạy từ nhà ra vườn, đôi chân cuống quýt, miệng gọi “bố ơi” liên tục. Gọi mãi không có tiếng trả lời, thẫn thờ bước vào nhà bất chợt nhìn lên bàn thờ anh thấy bát hương thờ bên cạnh bát hương của mẹ ngày nào, biết là của bố anh bật khóc nức nở. Khóc cho bao năm xa cách, khóc cho sự thương xót bao năm người cha già vắng sự chăm sóc của con trai. Cảm thấy có lỗi vô cùng, anh lang thang trong làng và gặp lại ông giáo. Hai người ngồi tâm tình và kể lại bao chuyện đã xảy ra.

3.Từ những việc làm trên, anh (chị) hãy nêu cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn sự sự.
Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
- Xác định đề tài, chủ đề của bài văn.
- Dự kiến cốt truyện (gồm nhiều sự việc tiếp nhau).
- Triển khai các sự việc bằng một số chi tiết phù hợp.

LUYỆN TẬP
1.
a)Không thể bỏ qua sự việc “hòn đá xấu xí được xác định là rơi từ trên vũ trụ xuống’’ vì chi tiết này có vai trò chuẩn bị cho sự việc ở phần kết thúc đoạn. Nó cũng góp phần miêu tả diễn biến tâm trạng của nhân vật và làm sáng rõ chủ đề của văn bản .
b) Khi lựa chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu để viết bài văn tự sự (hoặc kể chuyện) cần cân nhắc sao cho chi tiết, sự việc ấy phải góp phần dẫn dắt câu chuyện, tô đậm tính cách nhân vật và tập trung làm nổi bật chủ đề, ý nghĩa của câu chuyện.

2.
- Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về kể về cuộc gặp mặt của Uy-lít-xơ với người vợ sau hai mươi năm xa cách.
- Ở phần cuối đoạn trích, Hô-me-rơ đã chọn sự việc Pê-nê-lốp thử chồng bằng bí mật của chiếc giường.
- Sự việc này có các chi tiết tiêu biểu : Pê-nê-lốp nhờ nhũ mẫu khiêng giường ra khỏi phòng. Uy-lít-xơ giật mình hỏi lại, sau đó nói rõ đặc điểm của chiếc giường mà chỉ có ha vợ chồng mới biết.
- Với cách chọn lựa trên, Hô-me-rơ đã thành công trong nghệ thuật kể chuyển. Tạo ra một tác phẩm vô cùng hấp dẫn, đầy kịch tính, cuốn hút với những nhân vật điển hình, mang đậm nét sử thi.
 

Soạn bài Chọn sự việc chi, tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự, Ngắn 3

Câu 1 (trang 62 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1):Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy
a. - Chuyện về tình cha con: là câu truyện về nỗi đau đớn của người cha khi phải tự tay giết chết con gái của mình bởi công chúa bị Rùa Vàng kết tội “bán nước”.
- Chuyện về tình vợ chồng: là truyện tình son sắc nhưng cũng chứa đầy trái ngang, đau khổ giữa Trọng Thủy - Mị Châu. Hai vợ chồng họ phải chịu sự chi phối của chiến tranh, dù rất yêu thương nhau.
- Chuyện về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của cha ông ta xưa: dân gian muốn nói đến nguyên nhân mất nước dưới thời An Dương Vương, bên cạnh đó là bài học về sự cảnh giác với thế lực thù địch quanh mình để bảo vệ đất nước.
b. Sự việc Trọng Thuỷ và Mị Châu chia tay nhau là một sự việc tiêu biểu trong truyền thuyết này. Nó tạo ra sự liền mạch cho cốt truyện, giúp bộc lộ tính cách nhân vật. Trong sự việc ấy có hai chi tiết được coi là quan trọng:
+ Chi tiết Trọng Thuỷ hỏi Mị Châu: "...Ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu?" => là sự báo trước về cuộc chiến tranh sẽ xảy ra.
+ Chi tiết Mị Châu đáp lời: "Thiếp có áo lông ngỗng, đi đến đâu sẽ rứt lông ngỗng rắc ở ngã ba đường" => dẫn đến các chi tiết sau như: Trọng Thủy theo dấu lông ngỗng để đuổi theo An Dương Vương và hai cha con An Dương Vương cùng đường.
- Ta không thể bỏ qua các chi tiết này bởi chi tiết trước làm tiền đề dẫn đến sự việc xảy ra ở chi tiết sau, giúp người đọc có thể hiểu được nội dung câu truyện.

Câu 2 (trang 62 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Có thể dựa vào các chi tiết sau để kể lại câu câu truyện:
- Anh con trai trở về và gặp lại ông giáo, được nghe kể lại chuyện của cha mình (chuyện mất mùa, lão Hạc phải bán chó, chuyện lão sang thưa chuyện, rồi lão tự tử bằng bả chó...)
- Hai người ra thăm mộ lão Hạc, anh con trai đã ở đây để dọn dẹp lại mộ cha
- Anh gặp ông giáo, gửi lại những gì cha gửi, rồi lên đường tham gia kháng chiến.

Bài tham khảo
Lão Hạc mất được vài năm thì anh con trai của lão trở về nhà. Không thấy cha đâu, anh chạy đi hỏi bà con hàng xóm thì biết tin lão đã mất, con chó vàng cũng bị bán đi, rồi anh tìm đến nhà ông giáo theo lời bà Tư bán hàng quán. Đến nhà ông giáo, anh thấy ông đang xếp lại vài cuốn sách cũ, anh lên tiếng thưa chuyện. Sau khi biết anh là con lão Hạc, ông giáo lấy cái hộp cũ đã bám đầy bụi trong góc nhà ra rồi trao lại mọi thứ cha anh đã gửi lại cho anh. Ông giáo kể lại toàn bộ những chuyện đã xảy ra mà hai mắt cay cay… Hai người ra thăm mộ lão Hạc, cái mộ lẻ loi giữa mênh mông đồng ruộng. Anh con trai ở lại mộ cha đến chiều tối thì quay lại nhà ông giáo, gửi lại ông giáo chỗ kỉ vật kia. Tiếng đoàn người kêu gọi kháng chiến thôi thúc anh đi theo. Chào ông giáo xong, anh chuẩn bị hành trang tham gia kháng chiến. Người ta nhìn thấy trong ánh mắt của chàng trai trẻ ấy có một sự quyết tâm và ý chí chiến đấu không gì có thể ngăn lại được.

Câu 3 (trang 62 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1): Các bước cần thiết khi chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự:
- Xác định đề tài, chủ đề của bài văn (Chủ đề đời sống xã hội, văn hóa, học đường…)
- Dự kiến cốt truyện (Mở đầu – diễn biến – kết thúc, các sự việc phải liên kết với nhau, xây dựng tuyến nhân vật để triển khai cốt truyện)
- Triển khai các sự việc bằng các chi tiết (Xây dựng các chi tiết lớn, các biến cố nhỏ, cách giải quyết vấn đề…)

Luyện tập

Câu 1 (trang 63 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1):
a. Không thể bỏ qua sự việc "hòn đá xấu xí được xác định là rơi từ trên vũ trụ xuống" vì chi tiết này có vai trò chuẩn bị cho sự việc ở phần kết thúc đoạn. Nó tạo ra nội dung tư tưởng cho bài văn. Nếu không có sự việc này thì chắc người làng và đám trẻ ghét bỏ vì không phục vụ vào cuộc sống hàng ngày của họ, họ sẽ không bao giờ thấy được “vẻ đẹp” và giá trị thực sự của hòn đá.
b. Từ sự việc này có thể rút ra bài học: Khi lựa chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu cho bài văn tự sự cần cân nhắc kĩ càng và thận trọng. Các sự việc chi tiết được chọn phải góp phần dẫn dắt cốt truyện, phải tô đậm tính cách của nhân vật, tạo ra sự hấp dẫn và tập trung vào chủ đề của bài văn.

Câu 2 (trang 64 sgk Ngữ Văn 10 Tập 1):
- Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về kể về cuộc gặp mặt của Uy-lít-xơ với người vợ sau hai mươi năm xa cách.
- Ở phần cuối đoạn trích, Hô-me-rơ đã chọn sự việc Pê-nê-lốp thử chồng bằng bí mật của chiếc giường. Sự việc này có các chi tiết tiêu biểu: Pê-nê-lốp nhờ nhũ mẫu khiêng giường ra khỏi phòng. Uy-lít-xơ giật mình hỏi lại, sau đó nói rõ đặc điểm của chiếc giường mà chỉ hai vợ chồng mới biết. Nhờ vậy, Pê-nê-lốp nhận ra chồng trong niềm xúc động nghẹn ngào và niềm hạnh phúc mãnh liệt.
- Với cách chọn lựa trên, Hô-me-rơ đã thành công trong nghệ thuật kể chuyển. Tạo ra một tác phẩm vô cùng hấp dẫn, đầy kịch tính, nhân vật đặc khắc họa tính cách, phẩm chất điển hình, mang đậm nét sử thi Ấn Độ.

Xem trước và xem lại các bài học gần đây để học tốt Ngữ Văn lớp 10 hơn

Soạn bài Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy
Soạn bài Lập dàn ý bài văn tự sự
Soạn bài Uy-lít-xơ trở về


Với những hướng dẫn soạn bài Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự dưới đây các em sẽ dễ dàng hoàn thiện những bài tập được biên soạn trong SGK, qua đó biết cách lựa chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu vào bài văn tự sự.
Soạn bài Viết bài làm số 2: Văn tự sự, lớp 10
Soạn bài Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm
Soạn bài Viết bài tập làm văn số 1: Văn tự sự
Soạn bài Người kể chuyện trong văn bản tự sự
Soạn bài Sự việc và nhân vật trong văn tự sự
Soạn bài Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự, tuần 7

ĐỌC NHIỀU