Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân

Đề bài: Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân

Mục Lục bài viết:
I. Dàn ý
II. Bài văn mẫu

Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân
 

I. Dàn ý Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân (Chuẩn)

1. Mở bài

- Giới thiệu khái quát về tác phẩm "Truyện Kiều" của tác giả Nguyễn Du.
- Giới thiệu sơ lược về "Cảnh ngày xuân" cùng nghệ thuật miêu tả thiên nhiên đặc sắc.

2. Thân bài
a. Bức tranh thiên nhiên thông qua khung cảnh mùa xuân tươi đẹp
- Bút pháp miêu tả thiên nhiên hiện lên đậm chất tạo hình và hội họa với những hình ảnh, đường nét, màu sắc.
+ Hình ảnh những cánh én sải cánh chao liệng trên bầu trời cao rộng, gợi lên bước đi không ngừng nghỉ của dòng thời gian trôi.
+ Ánh nắng mùa xuân được miêu tả qua cụm từ "thiều quang" gợi sắc màu tươi mới, dịu nhẹ.
+ Sắc xanh tươi của cỏ non trải dài đến tận cuối chân trời tạo nên một không gian bao la, rộng lớn
- Biện pháp đảo ngữ, sử dụng cách nói "trắng điểm" thay cho "điểm trắng" cùng bút pháp chấm phá gợi lên vẻ đẹp tinh khôi...(Còn tiếp)

>> Xem Dàn ý Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân chi tiết tại đây.
 

II. Bài văn mẫu Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân (Chuẩn)

Trong nền văn học Việt Nam, "Truyện Kiều" được biết đến là một tác phẩm xứng tầm kiệt tác. Điều này được tạo nên bởi ngòi bút điêu luyện của đại thi hào Nguyễn Du trong việc sử dụng ngôn ngữ. Không chỉ được đánh giá cao ở mặt nội dung mà tác phẩm còn để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả về mặt nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật miêu tả thiên nhiên. Nằm trong dòng chảy đó, trích đoạn "Cảnh ngày xuân" là một minh chứng tiêu biểu cho tài năng của tác giả trong việc miêu tả thiên nhiên.

Trước hết, tác giả đã miêu tả bức tranh thiên nhiên thông qua khung cảnh mùa xuân tươi đẹp và tràn trề sức sống:

"Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa"

Bút pháp miêu tả thiên nhiên dưới ngòi bút của nhà thơ lại hiện lên đậm chất tạo hình và hội họa với những hình ảnh, đường nét, màu sắc phối hợp tinh tế, nhẹ nhàng. Khung cảnh mùa xuân quen thuộc được miêu tả thông qua hình ảnh những cánh én sải cánh chao liệng trên bầu trời cao rộng, gợi lên bước đi không ngừng nghỉ của dòng thời gian. Ánh nắng mùa xuân được miêu tả qua cụm từ "thiều quang" gợi sắc màu tươi mới, dịu nhẹ, vừa ấm áp vừa rực rỡ của tiết trời xuân. Bức họa thiên nhiên tiếp tục được làm nổi bật bởi những gam màu mang đậm tính chất hội họa. Sắc xanh tươi của cỏ non trải dài đến tận cuối chân trời tạo nên một không gian bao la, rộng lớn ngút ngàn và khoáng đạt. Sự xuất hiện của một vài bông hoa lê điểm xuyết sắc trắng trong sự kết hợp giữa biện pháp đảo ngữ, sử dụng cách nói "trắng điểm" thay cho "điểm trắng" để làm nổi bật màu sắc tinh khôi, sáng trong cùng bút pháp chấm phá quen thuộc trong thơ ca trung đại đã gợi liên tưởng đến những câu thơ cổ trong nền văn học Trung Quốc:

"Phương thảo liên thiên bích
Lê chi sổ điểm hoa"

(Cỏ thơm liền với trời xanh
Trên cành lê có mấy bông hoa)

Nếu trong những câu thơ trên, người viết miêu tả hình ảnh "cỏ thơm" gợi hương vị thì tác giả Nguyễn Du lại sử dụng màu sắc "Cỏ xanh" với sự non tươi mơn mởn để gợi lên sức xuân và sắc xuân tràn trề, đồng thời tạo nên sự hài hòa trong vẻ đẹp vừa tươi mới, vừa tinh khôi.

Và rồi sự chuyển động của thời gian cũng khiến cho lễ hội kết thúc, đồng thời ánh "thiều quang" không còn và thay vào đó là không gian buồn bã của bóng tà dương trong buổi xế chiều:

"Tà tà bóng ngả về tây
Chị em thơ thẩn dang tay ra về
Bước dần theo ngọn tiểu khê
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh
Nao nao dòng nước uốn quanh
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang"

Khung cảnh thiên nhiên vẫn mang vẻ đẹp dịu nhẹ của mùa xuân thông qua hình ảnh "bóng tả về tây" gợi ánh nắng nhạt dần và mặt trời đang lặn xuống cùng những chi tiết về khe nước nhỏ - nơi mà con người bước đi cùng sự chậm rãi, "thơ thẩn" và dòng nước uốn quanh "nao nao" để gợi lên không gian bé nhỏ, thân thuộc khác với không gian rộng lớn, bát ngát ở khổ thơ đầu. Tác giả Nguyễn Du đã sử dụng hàng loạt từ láy giàu giá trị gợi hình, gợi cảm để miêu tả không gian tĩnh lặng trong tâm trạng buồn bã, bâng khuâng và tiếc nuối. Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong đoạn thơ vô cùng đặc sắc thông qua việc tác giả đã sử dụng thành công hệ thống từ láy và bút pháp tả cảnh ngụ tình. Các từ láy thường được đảo lên đầu câu thơ để nhấn mạnh tâm trạng của con người - dụng ý của nhà thơ. Đặc biệt, qua cách sử dụng từ láy "nao nao", sắc thái của cảnh vật hiện lên qua vẻ đẹp lững lờ trôi xuôi của dòng nước trong bóng chiều tà; đồng thời đó còn là sự "nao nao" trong tâm trạng của con người. Đó là sự bâng khuâng, luyến tiếc, xao xuyến về một buổi du xuân trong cảm xúc của người con gái "đa sầu đa cảm" Thúy Kiều, đó còn là sự linh cảm về những điều sắp xảy ra - Kiều sẽ gặp nấm mộ Đạm Tiên, gặp Kim Trọng.

Như vậy, thông qua trích đoạn "Cảnh ngày xuân", chúng ta có thể thấy được tài năng của tác giả Nguyễn Du trong việc miêu tả thiên nhiên. Để phác họa bức tranh mùa xuân tươi đẹp, sáng trong và bức tranh lặng lẽ buổi chiều tà, đại thi hào dân tộc đã lựa chọn những hình ảnh thơ đặc sắc và miêu tả trong sự hài hòa giữa màu sắc, đường nét và hình khối. Đặc biệt, tác giả đã vận dụng thành công bút pháp "tả cảnh ngụ tình" để làm nổi bật dòng tâm trạng của con người ẩn chứa sau cảnh vật, thể hiện sự thống nhất giữa "cảnh" và "tình" giống như ông đã từng khẳng định:

"Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu
Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ"

-------------------HẾT--------------------

Tìm hiểu về đặc sắc nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Cảnh ngày xuân, bên cạnh bài Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân, các em không nên bỏ qua: Cảm nhận của em về đoạn trích Cảnh ngày xuân, Phân tích cảnh chị em Thuý Kiều du xuân trở về trong Cảnh ngày xuân, Cảm nhận bốn câu thơ đầu trong đoạn trích Cảnh ngày xuân, Bức tranh thiên nhiên trong đoạn trích Cảnh ngày xuân.

Qua bài Phân tích nghệ thuật miêu tả thiên nhiên trong Cảnh ngày xuân các em không chỉ thấy được sự tài tình, điêu luyện của nhà thơ Nguyễn Du khi miêu tả chấm phá, không miêu tả nhiều nhưng vẫn tái hiện được cái “hồn” của cảnh vật mà còn cảm nhận được bức tranh mùa xuân tươi sáng, căng tràn sức sống trong một sáng mùa xuân.
Bức tranh thiên nhiên trong đoạn trích Cảnh ngày xuân
Sự vận động của cảnh thiên nhiên và tâm trạng của con người trong đoạn trích Cảnh ngày xuân và Kiều ở lầu Ngưng Bích
Cảnh trẩy hội hoa may của họ chuồn chuồn thật tưng bừng náo nhiệt trong Dế Mèn phiêu lưu kí
Dàn ý bức tranh thiên nhiên trong đoạn trích Cảnh ngày xuân
Phân tích bức tranh thiên nhiên và con người trong bài thơ Chiều tối
Phân tích bài thơ Thơ duyên (Xuân Diệu)

ĐỌC NHIỀU